SEVR BARIŞ ANTLAŞMASI (10 Ağustos 1920)
♦ I. Dünya Savaşı’ndan sonra yenilen devletlerle hemen barış yapılmış ama Osmanlının barışı bir türlü yapılamamıştır.
Bunun sebepleri:
♦ Kendi aralarında anlaşamamaları
♦ Osmanlıyı paylaşmakta güçlük çekmeleri
♦ 18 Ocak 1919’da Paris Barış Anlaşması’ndan sonuç alamamaları
♦ Her geçen gün işgal arttığı için avantajlı duruma gelmeleri
♦ Belli bir zaman sonra İtilaf devletlerinin avantajları dezavantaja dönüşmeye başladı.
♦ Çünkü Mustafa Kemal ve arkadaşlarının faaliyetleri onları korkutmuştu.
♦ İşte bu yüzden avantajlarının en üstünde iken Osmanlıyla bir barış yapıp bu işi bitirmeyi düşündüler.
♦ Osmanlı idarecilerini Sen Remo’ya konferansa çağırdılar. Osmanlı temsilcisi Tevfik Paşa konferansa katıldı.
♦ 18-26 Nisan 1920 tarihleri arasında yapılan konferans 23 Nisan’da açılan meclisi dikkate almadı.
♦ Tevfik Paşa burada sunulan şartları görünce bunların kabulünün imkânsız olduğunu söyledi.
♦ İtilaf devletleri bunu da dikkate almadılar ve 27 Temmuz’a kadar süre tanıdılar.
♦ Tevfik Paşa bu kararlarla döndü ve kararlar büyük tepki aldı.
♦ İtilaf devletleri bu şartların kabul edilmeyeceğini görünce Yunan ordusunu harekete geçirdi.
♦ 22 Haziran 1920’de harekete geçen Yunan ordusu Doğu Trakya, Nazilli, Uşak, Balıkesir ve Bursa’yı aldı.
Bu hareketin iki sebebi vardı:
♦ Sunulan şartları kabul ettirmek
♦ Doğuda 15. kolordunun Ermeniler üzerine yaptığı taarruzu engelleyebilmek
♦ Yunan ordusunun bu harekâtı Osmanlı yönetimini telaşlandırdı.
♦ Padişah 39 kişilik bir şura topladı ve mesele tartışıldı.
♦ Daha sonra yapılan oylamada Topçu Ferit Rıza hariç 38 kişi kabul dedi.
Bu oylamanın sonucu Damat Ferit 10 Ağustos 1920’de Sevr’de antlaşmayı imzaladı.
♦ Bu antlaşmaya göre:
♦ İzmir çevresi ve Trakya Çatalca’ya kadar Yunan’a
♦ Antep, Urfa, Maraş, Mardin Fransa’ya
♦ Diğer Ege adaları Yunanistan’a verilecek
♦ Akdeniz Bölgesi, Rodos ve 12 Ada İtalya’ya verilecek
♦ Arap toprakları İtilaf devletleri arasında pay edilecek
♦ Boğazlar ABD, Rusya, İngiltere, Fransa, İtalya ve Japonya’dan oluşan boğazlar komisyonu tarafından idare edilecek
♦ Doğuda bir Ermenistan ve Kürdistan kurulacak
♦ Mecburi askerlik kalkacak subayların %5’i yabancılardan oluşacak
♦ Kapitülasyonlar yeni kurulan ülkeler dahil her ülkeye verilecek
♦ Gayrimüslimler vergi vermeyecek
♦ Osmanlı maliyesi İtilaf devletlerinin kontrolünde olacak
♦ Osmanlı savaş tazminatı ödeyecek
Sonuçta:
♦ Osmanlı İtilaf devletlerinin sömürgesi olmuştur.
♦ İstanbul hükümeti kabul etmiş, TBMM kabul etmemiş, kabul edeni vatan haini ilan etmiştir.
♦ Boğazlar komisyonu burada kurulmuştur.
♦ Azınlıklara çok geniş haklar vermiştir.
♦ Milli mücadelecileri haklı çıkarmış ve onlara güç kazandırmıştır.
♦ Kurtuluş azmimizi kamçılamıştır.
♦ Mebusan Meclisi onaylamadığı için ölü doğmuştur.
♦ Savaşı Türk milleti kazandığı için uygulanamamıştır.
