İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. YGS-İnkılap Tarihi Ders Notu

15- Kurtuluş Savaşı Cepheler

featured
+ - 0

DÜZENLİ ORDUNUN KURULMASI:

 Mondros Mütarekesi’ne göre ordumuz terhis edilmiş bu da işgali kolaylaştırmıştı.

 Sadece doğudaki 15. Kolordu ve bazı kolordularımız kalmıştı.

 İşgaller karşısında devlet bir şey yapamayınca buna halk karşılık verdi ve Kuvva-i Milliye doğdu.

 Her çete kendi bölgesini kurtarma yoluna gitti.

 Bu düzensiz birlikler önce Temsil Heyeti’ne sonra TBMM’ye bağlı hareket ettiler.

 Kuvva-i Milliye düşman karşısında aciz kalıyordu ve bazı olumsuz yönleri de vardı.

 Milli mücadeleyi yönetenler tecrübeli askerler olup Kuvva-i Milliye ile sonuca gidilemeyeceğini biliyorlardı.

 Onun için düzenli ordunun kurulmasını istediler.

 Mecliste bazıları buna karşı çıktı. Gerekçeleri düzenli ordunun masraflarının o günkü şartlarda bulunamayacağıydı.

 Bu tartışmalar devam ederken 24 Ekim 1920’de Gediz Savaşı’nda düzenli ordu büyük bir yenilgi aldı.

 Yenişehir ve İnegöl düşmanın eline geçti. Bu yenilgi meclisi karıştırdı.

 Ali Fuat Cebesoy bu cepheden çağrıldı ve Moskova’ya elçi olarak gönderildi.

 Cephe ikiye bölünerek kuzeyi İsmet Paşa’ya güneyi ise Refet Bele’ye verildi.

 Bu duruma Çerkez Ethem itiraz ederek isyan etti. Bu isyan da göz önüne alınarak düzenli ordunun kuruluşu hız kazandı.

 Cephe komutanları Kuvva-i Milliye’yi düzenli orduya çevirmeye başladılar.

 Bu ordunun ihtiyaçları da halk tarafından karşılanmaya çalışıldı.

 

 

MİLLİ MÜCADELE DÖNEMİNDE CEPHELER:

 Mili mücadele döneminde üç cephede mücadele edilmiştir.

 Bu üç cephe de birbirinden ayrı özellik göstermiştir.

 Güney cephesinde halk ayaklanmış ve işgalcileri kovmuştur.

 Doğuda Osmanlıdan kalma bir kolordu organize edilmiş ve Ermeniler mağlup edilmiştir.

 Batıda ise önce Kuvva-i Milliye ile başlanmış sonra düzenli ordu ile iş bitirilmiştir.

 En şiddetli savaşlar batı cephesinde olmuştur.

 

GÜNEY CEPHESİ

 18 Ekim 1918’de İngilizler Suriye’de savaşı kazandı.

 27 Ekim’de Halep’i işgal ettiler.

 30 Ekim’de mütareke imzalandı İngilizler kasım ayında İskenderun Limanı’na asker çıkardılar.

 Ocak 1919’da da Adana, Antep, Urfa ve Maraş’ı işgal ettiler.

 Mustafa Kemal bu duruma itiraz ettiğinden cepheden alınmıştır.

 İngilizlerin bu işgallerine Fransızlar da itiraz ettiler.

 Daha sonra iki devlet oturup anlaştı. Buna göre İngilizler Irak ve Filistin’i aldı.

 Fransa ise Suriye, Lübnan, Adana, Antep, Urfa ve Maraş’ı aldı.

 İngilizlerin işgali bu bölgede fazla bir problem çıkarmamıştı.

 Fakat Fransız işgalinde sıkıntılar çıktı.

 Fransızlar yerli Ermeniler ve Suriye’den getirdikleri Ermenilerle burada kendi mandalarında bir Ermeni devleti kurdurmak istemişler ve Ermenilerin taşkınlıklarına göz yummuşlardır.

 Çukurova halkı ise kurdukları Kilikyalılar ve İntibah cemiyetleri ile buna karşı çıkmışlardır.

 Sonuçta bu cephede Ermeniler ve Fransızlarla yapılan savaş kazanıldı.

 

ANTEP

 Burada kurulan Cemiyeti İslam Anadolu ve Rumeli Müdafai Hukuk cemiyeti ile işbirliği içine girerek direnişe geçti.

 Şahin Bey adlı subayımız Antep’i 27 mahalleye böldü ve her birinde savunma hatları oluşturdu.

 Fransızlar tam 11 ay Antep’e girmeye çalıştılar ama başaramadılar.8 Şubat 1921’de Antep düştü.

 Sekiz aylık bir esaretten sonra Fransızlar Ankara Antlaşması gereği burayı boşaltılar.

 Bu kahraman savunmadan dolayı TBMM bu ile Gaziantep unvanını verdi.

MARAŞ

 Maraş 10 ay İngiliz işgalinden sonra Fransızlara verildi. Fransızlar buraya Ermenilerden oluşan askeri birlikler getirdiler.

 Burada Ermeniler çeşitli taşkınlıklarda bulundular.

 Sütçü İmam iki Türk kızının yüzünü açmaya çalışan iki Ermeni askerini öldürerek direnişi başlattı.

 Bir gece Fransızlar Maraş Kalesi’nden Türk bayrağını indirip kendi bayraklarını asınca bu bardağı taşıran damla oldu.

 Mahmut Alparslan Hoca liderliğinde Maraş halkı ayaklandı.

 Fransızlar kışlalarında sıkıştırıldı ve çok zor durumda kaldılar.

 11 Şubat 1920’de bir Fransız müfrezesi gelip burada sıkışanları kurtararak alıp götürüldü. Bu ile de TBMM Kahramanmaraş unvanını verdi.

 

URFA

 1 Kasım 1919’da Urfa’yı İngilizlerden Fransızlar teslim aldı.

 Burada kurulmak istenen Ermeni devletine yöre halkı karşı çıktı ve harekete geçti.

 Yüzbaşı Ali Saib Bey Aneze ve Badıllı aşiretlerini aldı ve organize etti.

 Fransızlara bir ültimatom vererek şehri terk etmelerini söyledi.Süre dolunca da Fransızlara saldırıldı.

 Fransızlar şehrin en sağlam binası olan ve Almanların yaptırdığı Numune Hastanesi’ne sığındılar.

 Burada mahsur kalan Fransızlar kendi kamuoylarında büyük bir olaya neden oldu.

 Fransızların çekilmesinde Urfa’daki olaylar etkili olmuştur.

 Bir gece Türk jandarması gelip halka göstermeden Fransızları şehirden çıkardı.

 Bu ile de TBMM Şanlıurfa unvanını verdi.

 Bu cephede halk ayaklanarak kendisini kurtarmıştır.

 Hem Fransız hem de Ermenilere mücadele edilmiştir.

 Bu cephenin kapanması diğer cephelere yaradı.Ankara Antlaşması ile cephe kapandı.

 

KARADENİZ CEPHESİ

 Topal Osman Ermeniler ve Rum çeteleri ile mücadele etmiştir.

 

 

KOCAELİ BÖLGESİ

 Yahya Kaptan, Şükrü Oğuz, Menzil Karakol gibi cemiyetler hem düşmanla savaşmış hem de Anadolu′ya insan ve malzeme geçirmişlerdir.

 Ayrıca Özbekler Tekkesi de aynı işi görmüştür.

EDİRNE TRAKYA CEPHESİ

 Cafer Tayyar Paşa Bayrak adlı teşkilat aracılığıyla Yunanla mücadele etmiştir.

 DOĞU CEPHESİ

 Mondros Mütarekesi ile Kafkasya’dan çekildik.

 Rusya ve Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı’ndan yenik çıkınca Kafkaslar’da Ermenistan ve Gürcistan kuruldu.

 Wilson İlkeleri’nden güç alan Ermeniler Doğu Anadolu’da işgale başladı.

 İşgallere karşı ‘‘Doğu Anadolu Müdafa-i Hukuk Cemiyeti’’ kuruldu.

 TBMM Doğu Cephesi komutanlığına Kazım Karabekir’i atadı.

 Yeni Türk Devleti’nin ilk askeri cephesi açılmış oldu.

 Kazım Karabekir Ermeniler’i bozguna uğrattı.

 Ermeniler barış isteğinde bulundular.

 

Gümrü Antlaşması:

 Ermeniler yenilgi üzerine barış isteğinde bulundu.

 3 Aralık 1920’de Gümrü Antlaşması imzalandı.

 Bu antlaşma ile:

 1. Bugünkü Doğu Anadolu sınırımız belirlendi.

 2. Gümrü Ermeniler’e verildi.

 3. Kars ve dolayları Türkiye’de kaldı.

 4. Ermeniler Sevr Antlaşması’nın geçersizliğini kabul etti.

 5. Türkiye’deki ve Ermenistan’daki Ermenilere karşılıklı göç serbestisi getirildi.

 Gümrü Antlaşmasının Önemi:

 TBMM’nin ilk askeri zaferi sonunda imzaladığı ilk siyasal başarıdır.

 1878 Berlin Antlaşması ile kaybedilen Kars ve dolayları yeniden kazanıldı.

 Doğu Anadolu’daki Ermeni hayalleri son erdi.

 Ermeniler ’in çekilmesi ile Gürcistan ile komşu olundu.

 Mart 1921’de Gürcistan ile yapılan antlaşma ile Ardahan, Artvin ve Batum, Türkiye’ye bırakıldı

Yorum Yap