1. Ana Sayfa
  2. YGS-LYS Kimya Ders Notu

12- Asit Baz Kavramları

12- Asit Baz Kavramları
0

Asit: Sulu çözeltilere H+ iyonu verebilen maddelerdir.

Baz: Sulu çözeltilere OH iyonu verebilen maddelerdir.

Diğer bir ifadeyle H+ iyonu verebilen maddelere asit, H+ iyonu alabilen maddelerebaz denir.

Bu genel tanıma göre;

1 asit baz Asit Baz Konu Anlatımı

denkleminde HF, H+ iyonu verebildiğinden asit, H2O, H+ iyonu alabildiğinden bazdır.

Tepkime çift yönlü olduğundan H3O+ iyonu, H+ iyonu verebildiğinden asit, F ise H+alabildiğinden bazdır.

1 asit baz Asit Baz Konu Anlatımı

Asit-1   Baz-2    Asit-2   Baz-1

şeklinde yazılabilir. Bu ise herbir asit ve bazın birer eşlenik asit-baz çiftinden oluştuğunu gösterir.

Örnek olarak:

2 asit baz Asit Baz Konu Anlatımı

Asit-1   Baz-2    Asit-2   Baz-1

3 asit baz Asit Baz Konu Anlatımı

Baz-2  Asit-1       Asit-2   Baz-1

Aynı numarayla gösterilen asit baz çiftinekonjuge asit-baz çifti denir.

SUYUN İYON DENKLEMİ

Su çok az dahi olsa elektrik akımını ilettiğine göre, su içerisinde iyonların bulunduğu aklımıza gelmelidir.

4 asit baz Asit Baz Konu Anlatımı

şeklinde iyonlaşır.

Olay bir denge olayı olduğundan denge sabitine suyun denge sabiti (Ksu) denir.

25 °C de deneysel olarak Ksu değeri 1.10–14olarak hesaplanmıştır.

Ksu = [H+].[OH]

eşitliği bütün sulu çözeltiler için geçerlidir.

Asit suya H+ iyonu vereceğine göre [H+] = [OH] eşitliği bozularak [H+] > [OH] olacaktır.

Baz suya OH iyonu verecek ya da H+ iyonu alacaktır.

Baz çözeltisi için [H+] < [OH] söz konusu olacaktır.

[H+] = [OH] = 1.10–7[H+] > [OH]

[H+] < [OH]

[H+] > 1.10–7 M

[H+] < 1.10–7 M

[OH] > 1.10–7 M

M ise ortam nötrise çözelti asidik

ise çözelti bazik

ise çözelti asit

ise çözelti baz

ise çözelti baz

Not: Bir çözelti asit çözeltisi ise işlemler H+ iyonlarıyla yapılmalıdır. Çözelti baz çözeltisi ise işlemler OH iyonlarıyla yapılmalıdır.

pH ve pOH

pH = –log[H+]
pOH = –log[OH]
pH + pOH = 14

eşitlikleri yardımıyla bir çözeltinin [H+] derişimi ya da [OH] derişimi bilinirse pH’ı ya da pOH’sı, pH’ı ya da pOH’ı bilinen bir çözeltinin [H+] derişimi ya da [OH] derişimi bulunur.

Saf su için;

[H+]= [OH]= 1.10–7 olduğundan

pH = –log[1.10–7]

pH = 7

pOH = –log[1.10–7]

pOH = 7 bulunur.

AsitBaz
  1. [H+] > [OH]
  2. [H+] > 10–7 M
  3. [OH] < 10–7 M
  4. pH < 7
  5. pOH > 7
  6. pH < pOH
  1. [H+] < [OH]
  2. [H+] < 10–7M
  3. [OH] > 10–7 M
  4. pH > 7
  5. pOH < 7
  6. pH > pOH

Örnek – 1

Bir asit çözeltisinin [H+] derişimi 1.10–3 M ise bu çözeltinin pH ve pOH’ı nedir?

Çözüm

[H+] = 1.10–3 M ise

pH = –log[H+]

pH = –log[1.10–3]

pH = 3

pOH = 11 olarak bulunur.

ZAYIF ASİT ve BAZLAR (Ka ve Kb)

Kuvvetli asitler ve bazlar suda % 100 iyonlaştıklarından bunlarla ilgili soruları denge sabiti kullanmadan çözüyorduk. Ancak zayıf asit ve bazlarda %100 iyonlaşma olmadığından bir denge söz konusudur.

Zayıf HA asiti için;

5 asit baz Asit Baz Konu Anlatımı

6 asit baz Asit Baz Konu Anlatımı

ya da

7 asit baz Asit Baz Konu Anlatımı

8 asit baz Asit Baz Konu Anlatımı

Şeklinde denge denklemleri yazılabilir.

9 asit baz Asit Baz Konu Anlatımı

10 asit baz Asit Baz Konu Anlatımı

Zayıf asitler için uygulanan işlemlerden hareket ederek zayıf bazlar için gerekli eşitlikler elde edilebilir.

11 asit baz Asit Baz Konu Anlatımı

12 asit baz Asit Baz Konu Anlatımı

Örnek – 2

0,1 M lık HA asitinin pH =3 tür. Buna göre, asitin Ka sı kaçtır?

Çözüm

13 asit baz Asit Baz Konu Anlatımı

14 asit baz Asit Baz Konu Anlatımı

pH = 3 ise [H+] = 1.10–3 olduğundan,

[A] = 1.10–3 olacaktır.

15 asit baz Asit Baz Konu Anlatımı

9 ihmal edilir.

0,1 in yanında 1.10–3 çok küçük olduğundan ihmal edilir.

Ka = 1.10–5 olarak hesaplanır.

NÖTÜRLEŞME

Asit + Baz ® Tuz + H2O
reaksiyonuna nötrleşme reaksiyonu denir. Herhangi bir asitle herhangi bir bazın tepkimeye girerek tuz oluşturması işleminenötrleşme olayı denir.

Genel nötürleşme denklemi

H+ + OH ® H2O şeklindedir.

Asitten gelen H+ iyonlarıyla bazdan gelen OH iyonlarının birleşmesi olayı nötürleşmedir. Asitten gelen H+ iyonlarının mol sayısı ile, bazdan gelen OH iyonlarının mol sayısı birbirine eşit ise ortam nötr olur. Yani pH = 7 olur.

TAMPON ÇÖZELTİLER

  1. Zayıf bir asit ve bu asitin tuzunun karışımından oluşan çözeltiler tampon çözeltidir.
16 asit baz Asit Baz Konu Anlatımı
  1. Zayıf bir baz ve bu bazın tuzunun karışımından oluşan çözeltiler tampon çözeltidir.
17 asit baz Asit Baz Konu Anlatımı
  • Kuvvetli bir baz ile zayıf bir asitin birleşmesiyle oluşan tuzlar bazik tuz özelliği gösterirler ve bu tuzların anyonu hidrolize uğrar.
  • Zayıf asit ile zayıf bazın birleşmesiyle oluşan tuzlarda hem katyon, hem anyon hidrolize uğrar.
İlginizi Çekebilir

Yazar Hakkında

Global Education

Yorum Yap