İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. YGS-LYS Kimya Ders Notu

25- Aromatik Benzen Türevleri

featured
+ - 0


Açık yapılı (halkasız) bileşiklere alifatik dendiğini söylemiştik. Halkalı yapıda olan bileşiklerden bazıları aromatik özellik gösterirler.

Bir organik bileşiğin aromatik olduğunu anlamak için aşağıdaki özelliklere bakmak gerekir.

  1. Halkalı yapıdadırlar.
  2. Halkadaki bağlar tek, çift, tek, çift olmak üzere dönüşümlü ile sıralanmıştır.
  3. Halkadaki p elektronları sayısı;

(4n + 2) olmalıdır. (n : halka sayısı)

Yukarıdaki özellikleri gösteren bileşikler aromatiktir.

Aromatik bileşiklerin en küçük üyesibenzendir. Kapalı formülü C2H2 olup CnH2n–6 genel formülü ile gösterilir. Benzende C atomları arasında üç tane çift bağ vardır. Çift bağlar tek-çift-tek-çift şeklinde sıralanmıştır. Benzende 6 karbonlu bir halka vardır.

Benzen doymamış bir hidrokarbon olmasına rağmen doymamış hidrokarbonların özelliklerini göstermez. Katılma reaksiyonu vermez. Yer değiştirme reaksiyonu verir.

60 fonksiyonel Aromatik Bileşikler Ders notu

Benzen molekülü aşağıdaki şekillerde de gösterilir.

61 fonksiyonel Aromatik Bileşikler Ders notu

Benzen halkasından hidrojen çıkmasıyla geriye kalan köke FENİL denir. Aşağıdaki şekillerde gösterilir.

62 fonksiyonel Aromatik Bileşikler Ders notu

BENZENİN MONO TÜREVLERİ

Benzendeki hidrojenler, halkanın elektronca zengin olması sebebiyle katyon hale geçmeye elverişlidirler. Benzen halkasına katyon hale getirilmiş veya gruplarla saldırı başlatılırsa H+ kopması ile birlikte grup halkaya yerleşmiş olur. Olay yerdeğiştirme reaksiyonudur. Sonuçta benzen türevleri elde edilir.

Benzen molekülünden bir hidrojen çıkıp yerine bir ya da fonksiyonel grubun bağlanmasıyla benzenin mono türevlerioluşur. Benzenin mono türevlerinin bir tane izomeri vardır.

Benzenin mono türevleri adlandırılırken halkaya bağlı grubun adından sonra benzen eki getirilir.

63 fonksiyonel Aromatik Bileşikler Ders notu

64 fonksiyonel Aromatik Bileşikler Ders notu

BENZENİN Dİ TÜREVLERİ

Benzen molekülünden iki hidrojen u çıkarılıp yerine yada gruplarının bağlanmasıyla benzenin di türevleri oluşur.

“Orto” “meta” “para” olmak üzere üç tane izomeri vardır. Grupların birbirini takip eden karbonlara bağlanması halindeki izomeri orto, bir atlayarak karbonlara yerleşmesi meta, karşılıklı karbon larına yerleşmesi halindeki izomeri para olarak isimlendirilir.

65 fonksiyonel Aromatik Bileşikler Ders notu

BENZENİN TRİ TÜREVLERİ

Benzen halkasından üç hidrojen u çıkarılıp yerine ya da gruplarının bağlanmasıyla benzenin tri türevleri oluşur.

Visinal, simetrik, Asimetrik olmak üzere üç izomeri vardır.

66 fonksiyonel Aromatik Bileşikler Ders notu

BAZI AROMATİK BİLEŞİKLER

Toluen (Metil benzen) Benzendeki H inin —CH3 ile yer değiştirme-sinden elde edilir.67 fonksiyonel Aromatik Bileşikler Ders notu

FENOL (OKSİ BENZEN)

Zayıf asit özelliği gösterir. Sulu çözeltisi FeCI3 ile mor renk verir. Bu fenolün tanınma reaksiyonudur.68 fonksiyonel Aromatik Bileşikler Ders notu

BENZİL ALKOL

Aromatik bir alkoldür. Alifatik alkollerin özelliklerini gösterir.69 fonksiyonel Aromatik Bileşikler Ders notu

BENZALDEHİT

Aromatik aldehittir. Bazı reaksiyonları alifatik aldehitlere benzer. Yükseltgendiğinde karboksill asit oluşur. Fehling ayıracına etki etmez. Amonyaklı gümüş nitrata zor etki eder. Zayıf indirgendir.70 fonksiyonel Aromatik Bileşikler Ders notu

AMİNO BENZEN (ANİLİN)

Aromatik bir amin bileşiğidir. Zayıf baz özelliği gösterir.71 fonksiyonel Aromatik Bileşikler Ders notu

NİTRO BENZEN

Benzenin derişik nitrik asit ve derişik H2SO4karışımı, ile reaksiyonundan elde edilir. HNO3 + 2H2SO4 16 fonksiyonel Aromatik Bileşikler Ders notu NO2+ + H3O+ + 2HSO472 fonksiyonel Aromatik Bileşikler Ders notu

TRİ NİTRO TOLUEN (TNT)

(2,4,6 Trinitro toluen)

TNT patlayıcı özelliktedir. Trotil adıyla top mermileri, deniz ve kara mayınlarını doldurmakta kullanılır.73 fonksiyonel Aromatik Bileşikler Ders notu

Yorum Yap