İlginizi Çekebilir
lab-217043_1280.jpg
  1. Ana Sayfa
  2. TYT Kimya

BİLEŞİKLER

featured
+ - 0

Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı kimyasal özelliklere sahip milyonlarca yani madde yani bileşik oluştururlar. Elementler doğada genelde saf halde değil de bileşikler halinde bulunurlar.
Bilinen element atomlarından sadece soy gaz atomları kararlıdır ve kararlı oldukları için kimyasal bağ oluşturmayıp doğada tek atomlu halde bulunurlar. Soy gazların dışındaki metal ve ametal atomları kararsız olup kararlı hale geçmek için elektron alış verişi yaparak veya elektronlarını ortaklaşa kullanarak kimyasal (iyonik ve kovalent) bağ oluştururlar. Kimyasal bağ oluşturan farklı atomlar da bir araya gelerek farklı kimyasal özelliklere sahip yeni maddeler yani bileşikler oluştururlar.
İki ya da daha fazla farklı element atomunun kendi özelliklerini kaybedip belirli oranlarda bir araya gelerek kimyasal bağ oluşturması sonucu meydana gelen yeni ve saf maddelere bileşik denir. Bu nedenle elementlerin bileşikleri oluşturması kimyasal değişmedir.
İki ya da daha fazla elementin kendi özelliklerini kaybederek belirli oranlarda ve kimyasal tepkimeler sonucu oluşturdukları saf maddelere bileşik denir.

Örnekler :

1- • Sodyum elementi sadece sodyum atomlarından oluşur, gümüş rengindedir ve
(bıçakla kesilebilecek kadar) yumuşaktır.
• Klor elementi sadece klor moleküllerinden oluşur, sarı – yeşil renkli zehirli bir gazdır.
• Sodyum elementindeki sodyum atomları birbirinden ayrılır.
• Klor elementindeki klor moleküllerinin atomları birbirinden ayrılarak sodyum atomlarına yaklaşır kendi kimliklerini kaybederek ve sodyum klorür bileşiğini oluştururlar.
• Sodyum ve klor atomlarından (elementlerinden) oluşan sodyum klorür (yemek tuzu) bir bileşiktir ve kendini oluşturan sodyum ve klor elementlerinden farklı fiziksel ve kimyasal özelliklere sahiptir. Sodyum klorür şeffaf, katı ve ufalanabilen bir bileşiktir.

2- • Hidrojen elementi sadece hidrojen moleküllerinden oluşur, renksiz, kokusuz, yanıcı
bir gazdır.
• Oksijen elementi sadece oksijen moleküllerinden oluşur, renksiz, kokusuz, yakıcı bir gazdır.
• Oksijen ve hidrojen atomlarından (elementlerinden) oluşan su, bir bileşiktir ve kendini oluşturan oksijen ve hidrojen elementlerinden farklı fiziksel ve kimyasal özelliklere sahiptir. Su, yanıcı ve yakıcı özellikte olmayan sıvı halde bir bileşiktir.

2- Bileşiklerin Oluşması :
Elementler bileşik oluştururken, elementi oluşturan aynı cins element atomları arasındaki kimyasal bağlar kopar ve element atomları birbirinden ayrılır. Birbirinden ayrılan element atomları, farklı cins element atomları ile yeni kimyasal bağlar oluşturarak bir araya gelir ve bunun sonucunda da bileşikler meydana gelir. Bu nedenle bileşikler oluşurken farklı element atomları kimyasal bağlar sayesinde bir araya gelir ve yeni maddeler oluşur.
Atomlar bileşik oluşturduklarında atomların arasındaki uzaklık değişir. Atomların element halindeyken aralarındaki uzaklık çok azdır. Atomlar bileşik oluşturduklarında ise aralarındaki uzaklık artar. Bunun nedeni, atomların element halinde iken aralarındaki kimyasal bağların, bileşik oluşturduklarında aralarında oluşan kimyasal bağlardan faklı olmasıdır.

Örnek :

1- • Sodyum elementindeki sodyum atomlarının arasındaki uzaklık çok azdır.
Sodyum klorür bileşiğindeki sodyum atomlarının arasındaki uzaklık daha fazladır.
• Klor elementindeki klor moleküllerini oluşturan klor atomlarının arasındaki uzaklık çok azdır. Sodyum klorür bileşiğindeki klor atomlarının arasındaki uzaklık daha fazladır.

3- Bileşiklerin Özellikleri :

1- Bileşikler, kendini oluşturan elementlerin özelliklerini göstermezler ve kendini oluşturan elementlerden tamamen farklı fiziksel ve kimyasal özelliklere yani kimliklere sahiptir.
2- Bileşiği oluşturan elementler kendi özelliklerini yani kimliklerini kaybederler.
3- Bileşiği oluşturan elementler belirli oranlarda birleşirler.
4- Bileşiği oluşturan element atomları arasında kimyasal bağlar bulunur.
5- Bileşikler oluşurken enerji alışverişi olur.
6- Bileşikler, kimyasal değişmeler sonucu (tepkimelerle) oluşur ve kimyasal yollarla ayrılırlar.
7- Bileşikler en az iki farklı elementten yani atomdan oluşurlar.
8- Bileşiklerin belirli erime, kaynama, donma ve yoğunlaşma sıcaklıkları vardır.
9- Bileşiklerin öz kütleleri sabittir.
10- Bileşikler formüllerle gösterilirler.
11- Bileşikler saf ve homojen maddelerdir.
12- Bileşikler, moleküler yapılı bileşikler ve moleküler yapılı olmayan bileşikler olarak iki çeşittir.
13- (Bileşiklerin en küçük yapı birimleri moleküllerdir).

4- Bileşik Çeşitleri :
Bileşikler moleküler yapılı bileşikler ve moleküler yapılı olmayan bileşikler olarak iki grupta incelenirler.

a) Moleküler Yapılı Bileşikler :
Bileşikler, farklı cins element atomlarından oluşan moleküllerden oluşmuşsa böyle bileşiklere moleküler yapılı bileşikler denir.
• Moleküler yapılı bileşikler moleküllerden oluşur.
• Bileşiklerdeki molekülleri oluşturan atomlar arasında kovalent bağ bulunur.

Bileşiğin

İsmi

Bileğin Formülü

Bileşik Molekülünü

Oluşturan Atomlar

SuH2O1 Su molekülü; 2 H, 1 O atomundan oluşur.
AmonyakNH3 (KÖK)1 Amonyak molekülü; 1 N, 3 H atomundan oluşur.
Karbon Di OksitCO21 Karbon Di Oksit molekülü; 1 C, 2 O atomundan oluşur.
Kükürt Di OksitSO21 Kükürt Di Oksit molekülü; 1 S, 2 O atomundan oluşur.
Hidrojen KlorürHCl1 Hidrojen Klorür molekülü; 1 H, 1 Cl atomundan oluşur.
Hidrojen FlorürHF1 Hidrojen Florür molekülü; 1 H, 1 F atomundan oluşur.
Azot Di OksitNO21 Azot Di Oksit molekülü; 1 N, 2 O atomundan oluşur.
Karbon Mono OksitCO1 Karbon Mono Oksit molekülü; 1 C, 1 O atomundan oluşur.
Kükürt Mono OksitSO1 Kükürt Mono Oksit molekülü; 1 S, 1 O atomundan oluşur.
Azot Mono OksitNO1 Azot Mono Oksit molekülü; 1 N, 1 O atomundan oluşur.
Basit Şeker (Glikoz)C6H12O61 Basit Şeker molekülü; 6 C, 12 H, 6 O atomundan oluşur.
AmonyumNH4 (KÖK)1 Amonyum molekülü; 1 N, 4 H atomundan oluşur.
FosfatPO4 (KÖK)1 Fosfat molekülü; 1 P, 4 O atomundan oluşur.
SülfatSO4 (KÖK)1 Sülfat molekülü; 1 S, 4 O atomundan oluşur.
NitratNO3 (KÖK)1 Nitrat molekülü; 1 N, 3 O atomundan oluşur.
HidroksitOH (KÖK)1 Hidroksit molekülü; 1 O, 1 H atomundan oluşur.
KarbonatCO3 (KÖK)1 Karbonat molekülü; 1 C, 3 O atomundan oluşur.
Hidrojen SülfatH2SO41 Hidrojen Sülfat molekülü; 2 H, 1 S, 4 O atomundan oluşur.

b) Moleküler Yapılı Olmayan Bileşikler :
Bileşikler, moleküllerden oluşmayıp bileşiği oluşturan farklı cins element atomları bir yığın oluşturacak şekilde bir araya gelmişse böyle bileşiklere moleküler yapılı olmayan bileşikler denir.
• Moleküler yapılı olmayan bileşiklerdeki iyonlar düzenli bir yığın oluştururlar.
• Moleküler yapılı olmayan bileşikler sonsuz örgü tipi bileşiklerdir
• Moleküler yapılı olmayan bileşiklerdeki iyonlar düzenli bir örgü oluştururlar.
• Moleküler yapılı olmayan bileşikleri oluşturan zıt yüklü iyonlar arasında iyonik bağ bulunur. (İyon sayısı yığının büyüklüğüne göre değişir).

Bileşiğin İsmi

Bileğin Formülü

Bileşiği Oluşturan İyonlar

Kalsiyum OksitCaO Ca+2 ve O–2 İyonları
Sodyum İyodürNaI Na+1 ve I–1 İyonları
Sodyum KlorürNaClNa+1 ve Cl–1 İyonları
Alüminyum KlorürAlCl3Al+3 ve Cl–1 İyonları
Kalsiyum FlorürCaF2Ca+2 ve F–1 İyonları
Alüminyum SülfürAl2S3Al+3 ve S–2 İyonları
Bakır (I) KlorürCuCl
Bakır (II) KlorürCuCl2
Demir (II) BromürFeBr2
Demir (III) BromürFeBr3
Gümüş NitratAgNO3
Kalsiyum KarbonatCaCO3
Çinko SülfatZnSO4
Alüminyum SülfatAl2(SO4)3
Sodyum SülfatNa2SO4
Sodyum KarbonatNa2CO3
Bakır SülfatCuSO4
Klorat (*)ClO3 (KÖK)
Kromat (*)CrO4 (KÖK)
Bi Kromat (*)Cr2O7 (KÖK)

Örnekler :

1- • Kalsiyum oksit (CaO) bileşiğindeki Ca+2 ve O–2 iyonları arasında iyonik bağ bulunur.
• Kalsiyum oksit (CaO) bileşiğindeki Ca+2 ve O–2 iyonları düzenli bir örgü oluştururlar.
• Kalsiyum oksit (CaO) bileşiği, kireç taşında ve bazı mermer çeşitlerinde bulunur.

2- • Sodyum İyodür (NaI) bileşiğindeki Na+1 ve I–1 iyonları arasında iyonik bağ bulunur.
• Sodyum İyodür (NaI) bileşiğindeki Na+1 ve I–1 iyonları düzenli bir örgü oluştururlar.
• Sodyum İyodür (NaI) bileşiği, tıp alanındaki hastalıkların teşhisinde ve bazı hastalıkların tedavisinde ilaç olarak kullanılır.

Yorum Yap